نام فاطمه (س)؛ روایت شهید ستاری از یک باور در سالهای جنگ
در میان سخنان و روایتهای باقیمانده از شهید سرلشکر منصور ستاری، بخشی از گفتههای او به باورهای دینی و معنوی نیروهای حاضر در دوران دفاع مقدس اختصاص دارد. در یکی از این سخنرانیها، شهید ستاری از جایگاه نام حضرت فاطمه زهرا (س) در نیروی هوایی و تأثیر این باور بر روحیه نیروها در سالهای جنگ سخن گفته است.
او در این سخنرانی، نام حضرت فاطمه (س) را یکی از سرچشمههای امید و توان معنوی نیروهایی میداند که در شرایط دشوار جنگ، با فشار نظامی دشمن و محدودیتهای گسترده روبهرو بودند.
نامی که در روزهای جنگ مایه روحیه بود
شهید ستاری در بخشی از سخنان خود میگوید:
“نام فاطمه (س) در این جنگ هشتساله ما برای پیروزی کافی بود، برای در هم کوبیدن دشمن کافی بود، برای مقابله با تمام حرکات سوء استکبار کافی بود.”
او در ادامه از حضرت فاطمه زهرا (س) بهعنوان پشت و پناه انقلاب و جمهوری اسلامی یاد میکند و توضیح میدهد که اتکا به این نام، برای نیروهای حاضر در میدان تنها یک ذکر نبود، بلکه منشأ روحیه و حرکت محسوب میشد.
نیروی هوایی در برابر فشار جنگ
این سخنان در بستری بیان شده که نیروی هوایی ایران در طول جنگ با شرایط دشواری مواجه بود.
شهید ستاری از حمایت گسترده قدرتهای شرق و غرب از رژیم بعث عراق، تجهیز ارتش این کشور و افزایش فشار نظامی علیه ایران سخن میگوید و تأکید میکند که در چنین وضعیتی، نام حضرت فاطمه (س) برای نیروهای نیروی هوایی “مایه حرکت، مایه روحیه و مایه توانمندی” بود.
با ادامه جنگ و ناکامی عراق در بخشهایی از میدان نبرد، دامنه حملات به شهرها، مردم غیرنظامی و تأسیسات زیربنایی کشور نیز گسترش یافت.
در چنین شرایطی، نیروی هوایی و پدافند هوایی ناچار بودند علاوه بر پشتیبانی از عملیاتهای رزمی، برای حفاظت از مراکز حیاتی و مقابله با حملات گستردهتر دشمن نیز آرایشهای تازهای ایجاد کنند.
آرایشی تازه در برابر دشمن
یکی از بخشهای مهم این سخنرانی، پیوندی است که شهید ستاری میان باور معنوی نیروها و تغییر شیوههای عملیاتی برقرار میکند.
او میگوید:
“وقتی با این روز و روزگار روبهرو شدیم، تنها با اتکا به نام فاطمه زهرا (س) توانستیم خودمان را به شکلی جدید مقابل این دشمن آرایش دهیم و به نتایج عجیبی دسترسی پیدا کنیم.”
این عبارت از آن جهت اهمیت دارد که ستاری از باور معنوی صرفاً در قالب یک احساس شخصی سخن نمیگوید؛ آن را با روحیه نیروها، تغییر آرایش دفاعی و ادامه مقاومت در شرایط دشوار جنگ مرتبط میداند.
وقتی نام “کوثر” وارد قرارگاهها شد
بازتاب این باور را میشد در نامگذاری برخی مراکز و قرارگاههای عملیاتی نیز مشاهده کرد.
شهید ستاری در همین سخنرانی توضیح میدهد که بسیاری از امکاناتی که در این بخش از جنگ به کار گرفته شدند، به نام حضرت فاطمه زهرا (س) مزین بودند و قرارگاههای عملیاتی و مراکز عمده موشکی، نام “کوثر” را بر خود گرفتند.
“کوثر” در اینجا تنها یک نام برای یک مرکز نظامی نبود.
براساس سخنان ستاری، این نام برای نیروهایی که در آن مجموعهها فعالیت میکردند، حامل معنایی بود که با باور دینی، انگیزه و روحیه آنان ارتباط داشت.
او درباره اهمیت این نام در نیروی هوایی میگوید:
“مجموعه نیروی هوایی در طول قرونی که حضور خواهد داشت، هرگز از نام کوثر نخواهد گذشت.”
معنویت در کنار دانش و تاکتیک
بخش مهمی از آنچه درباره شهید ستاری باقی مانده، به تخصص او در رادار، پدافند هوایی، تغییر آرایش سامانهها، خودکفایی و توسعه توان فنی نیروی هوایی مربوط است.
اما این سخنرانی وجه دیگری از نگاه او را آشکار میکند.
در ذهن ستاری، دانش نظامی و فناوری در نقطه مقابل باور معنوی قرار نداشتند. همان فرماندهای که بر شناخت دقیق تجهیزات، تغییر تاکتیکها و یافتن راههای تازه برای مقابله با دشمن تأکید داشت، از نقشی که ایمان و اعتقادات دینی در حفظ روحیه نیروها ایفا میکرد نیز سخن میگفت.
در روایت او، توان ایستادگی در جنگ حاصل یک عامل واحد نبود؛ تخصص، سازماندهی، ابتکار و روحیه، در کنار یکدیگر معنا پیدا میکردند.
یاد امام خمینی (ره) در سخنان شهید ستاری
بخش پایانی این سخنرانی با سالروز تولد امام خمینی (ره) همزمان بوده است.
شهید ستاری از بنیانگذار جمهوری اسلامی بهعنوان شخصیتی یاد میکند که با تکیه بر آنچه تکلیف خود میدانست، مسیری دشوار را آغاز کرد و پس از سالها تلاش، انقلاب اسلامی را به ثمر رساند.
او حرکت امام خمینی (ره) را نیز در امتداد همان باور و ارادهای میدید که میتواند انسان را برای پیمودن مسیری دشوار آماده کند.
“کوثر”؛ نامی فراتر از یک قرارگاه
سخنان شهید منصور ستاری درباره حضرت فاطمه زهرا (س)، بخشی از تصویری را کامل میکند که از او در روایتهای دوران دفاع مقدس باقی مانده است.
ستاری را میتوان از خلال ابتکارات پدافندی، دانش راداری و تلاش برای خودکفایی شناخت؛ اما شناخت کاملتر او بدون توجه به باورهایی که خود از آنها بهعنوان سرچشمه روحیه و توان نیروهایش یاد میکرد، ممکن نیست.
برای او “کوثر” تنها نام یک قرارگاه یا مرکز موشکی نبود؛ نشانه باوری بود که در سختترین سالهای جنگ، آن را بخشی از پشتوانه معنوی نیروی هوایی میدانست.
و شاید روشنترین بیان این نگاه، همان جملهای باشد که از او باقی مانده است:
“نام فاطمه (س) در این جنگ هشتساله ما برای پیروزی کافی بود.”
