کفش‌هایی که منصور به خانه برنگرداند
زمستان سختی بود. برف روستا را پوشانده بود و راه مدرسه تا خانه، در سرمای شدید و باد و بوران، برای یک نوجوان مسیر آسانی نبود.
منصور ستاری آن روز از مدرسه بازمی‌گشت. کفش‌های کهنه‌اش دیگر توان مقابله با برف و آب را نداشتند. رطوبت از درز کفش‌ها عبور کرده و به پاهایش رسیده بود و انگشتانش از شدت سرما درد می‌کرد.
باد چنان شدید بود که برای حفظ تعادل، خمیده راه می‌رفت. در مسیر صدای زوزه گرگ‌ها را نیز می‌شنید.
خانواده که از دیر رسیدنش نگران شده بودند، با خودرو بخشی از مسیر را به جست‌وجوی او رفته بودند، اما شرایط نامساعد جوی اجازه نداده بود جلوتر بروند.
منصور سرانجام خودش را به خانه رساند.
مادر با دیدنش او را در آغوش گرفت و کنار کرسی برد. اما سرمای آن روز، مسئله دیگری را آشکار کرد؛ مسئله‌ای که منصور مدتی تلاش کرده بود خانواده از آن باخبر نشوند.
کفش نو کجا بود؟
مادر متوجه شده بود منصور مدتی است با همان کفش‌های قدیمی به مدرسه می‌رود.
کفش نو داشت؛ اما دیگر آن را نمی‌پوشید.
ابتدا تصور کرد شاید کفش‌هایش را دزدیده باشند. شب، وقتی منصور خوابید، نگرانی‌اش را با ناصر در میان گذاشت:
چند وقتی بود که منصور با کفش کهنه به مدرسه می‌رفت و آب برف و باران از درز آن به پاهایش می‌رسید، اما چیزی به مادر نمی‌گفت.
صبح روز بعد، مادر و ناصر تصمیم گرفتند ماجرا را بفهمند.
منصور که متوجه حساسیت آنها شده بود، سعی کرد کفش‌های کهنه را پنهانی بردارد و از خانه خارج شود؛ اما پیش از رفتن، ناصر او را دید.
دیگر راهی برای فرار از سؤال نبود:
«کفش‌های نوت کو؟»
منصور ابتدا گفت آنها را به یکی از دوستانش قرض داده است تا برای رفتن به مهمانی بپوشد.
اما توضیحش با چیزی که خانواده دیده بودند جور درنمی‌آمد. چند هفته بود که خودش کفش‌های کهنه را می‌پوشید.
مادر با مهربانی گفت اگر کفش‌ها را دزدیده‌اند، حقیقت را بگوید.
آن وقت منصور ماجرا را تعریف کرد.
«کفش‌های یکی از بچه‌های کلاس پاره شده بود»
یکی از همکلاسی‌های منصور کفش مناسبی نداشت.
کفش‌هایش پاره بود و با همان کفش خیس به مدرسه می‌آمد. سرمای زمستان نیز وضعیت پاهایش را بدتر کرده بود.
منصور می‌دانست دوستش پدر و مادر ندارد و پدربزرگش نیز توان مالی زیادی برای خرید کفش تازه ندارد.
برای همین تصمیم گرفته بود کفش‌های خودش را به او بدهد.
نه کفش اضافه‌اش را؛ همان کفش نوی خودش را.
بعد هم بدون اینکه موضوع را برای خانواده تعریف کند، دوباره کفش‌های کهنه‌اش را پوشیده و به مدرسه رفته بود.
چرا چیزی نگفت؟
بخش مهم‌تر این خاطره شاید خود بخشیدن کفش نباشد.
منصور می‌توانست همان روز به خانه بیاید و بگوید کفشش را به همکلاسی نیازمندش داده است. احتمالاً خانواده نیز از کار او استقبال می‌کردند.
اما چیزی نگفت.
دوستش را معرفی نکرد و ماجرای زندگی او را نیز برای دیگران تعریف نکرد. حتی وقتی خانواده درباره ناپدید شدن کفش سؤال کردند، ابتدا تلاش کرد موضوع را پنهان نگه دارد.
حقیقت زمانی گفته شد که دیگر امکان پنهان کردن ماجرا وجود نداشت.
در مقابل، هزینه تصمیمش را خودش پذیرفت؛ هفته‌ها با همان کفش‌های فرسوده به مدرسه رفت.
«اگر خودت بدوزی، نوِ نو می‌شود»
وقتی مادر حقیقت را فهمید، میان دو احساس مانده بود؛ از یک طرف خوشحال بود که خصلت دستگیری از دیگران را در پسرش می‌بیند و از طرف دیگر می‌دانست فعلاً توان خرید یک جفت کفش دیگر را ندارد.
از منصور پرسید:
«پس خودت چی مامان جان؟ من که حالاحالاها نمی‌تونم برات کفش بخرم.»
پاسخ منصور ساده بود:
«اگر خودت بدوزیش، حالاحالاها کفش نمی‌خوام.»
حتی برای خیس نشدن پاهایش راه‌حل خودش را داشت؛ زیر جوراب‌هایش پلاستیک بپوشد تا آب کمتری به پاهایش برسد.
اما کفش‌های فرسوده و سرمای زمستان اثر خود را گذاشته بودند.
در پایان زمستان، مادر انگشتان آسیب‌دیده منصور را حنا می‌گذاشت و او از درد فریاد می‌کشید.
همان روزها ناصر با یک جفت کتانی نو به خانه آمد.
پیش از آنکه «شهید ستاری» شود
سال‌ها بعد، منصور ستاری به فرماندهی نیروی هوایی ارتش رسید و نام او با پدافند هوایی، دفاع مقدس، خودکفایی و توسعه توان فنی نیروی هوایی پیوند خورد.
اما بعضی روایت‌ها برای شناخت یک انسان، نیازی به جنگنده، رادار و جایگاه فرماندهی ندارند.
گاهی یک جفت کفش کافی است.
کفشی که نوجوانی می‌توانست خودش بپوشد، اما ترجیح داد پای همکلاسی‌اش باشد؛ و بعد، برای آنکه کسی از ماجرا باخبر نشود، خودش سرمای مسیر مدرسه را با کفش‌های پاره تحمل کرد.
شاید ارزش اصلی این خاطره نه در بخشیدن یک جفت کفش، بلکه در نوع بخشیدن آن باشد؛ کمک کردن، بدون آنکه آبروی کسی هزینه آن کمک شود.
