از “اوج ۱۱۰” تا “منصور”؛ روایت محسن قصابیان از نزدیک شدن به شخصیت شهید ستاری
فیلم سینمایی “منصور” به کارگردانی سیاوش سرمدی، در مراحل پایانی تولید، روایتی از بخشهایی از زندگی شهید سرلشکر منصور ستاری را پیش روی مخاطبان قرار داد. محسن قصابیان، بازیگر نقش شهید ستاری، برای رسیدن به این نقش تنها به فیلمنامه اکتفا نکرد؛ او به سراغ خانه پدری شهید رفت، با نزدیکان و بستگانش گفتوگو کرد و درباره فعالیتها و پروژههایی که در دوران فرماندهی ستاری شکل گرفته بود، به تحقیق پرداخت.
این فیلم در آغاز با نام “اوج ۱۱۰” وارد مرحله تولید شد. فیلمبرداری آن در ۹ آذرماه ۱۳۹۸ با حضور جمعی از مسئولان و فرماندهان وقت در پایگاه هوایی شهید لشگری آغاز شد.
قرار بود “اوج ۱۱۰” همان سال به جشنواره فیلم فجر برسد، اما شیوع کرونا مانع فیلمبرداری بخشهایی از فیلم شد که باید در خارج از کشور ضبط میشد. با فراهم شدن شرایط و تکمیل سکانسهای باقیمانده، نام فیلم نیز از “اوج ۱۱۰” به “منصور” تغییر کرد و این محصول سازمان سینمایی اوج برای حضور در جشنواره فیلم فجر آماده شد.
روایت نوآوری و توانمندی
“منصور” با نگاهی به بخشهایی از زندگی شهید ستاری و روند طراحی و تولید نخستین جنگنده کاملاً ایرانی ساخته شد و بخشهایی از فعالیتهای دوران دفاع مقدس را نیز روایت کرد. ماجرای ساخت جنگنده ایرانی آذرخش، نقطه کانونی و خط محوری داستان فیلم بود.
در این اثر، شخصیتهایی از مسئولان وقت کشور نیز در متن روایت حضور دارند. محسن قصابیان نقش اصلی فیلم و شخصیت شهید منصور ستاری را ایفا کرد و لیندا کیانی، حمیدرضا نعیمی، مهدی کوشکی، علیرضا زمانینسب، قاسم زارع و جواد هاشمی از دیگر بازیگران این فیلم بودند.
“تلاش کردم ابعاد شخصیتی شهید ستاری را بشناسم“
محسن قصابیان برای ایفای نقش منصور ستاری، شناخت شخصیت او را یکی از ضرورتهای اصلی کار میدانست. او درباره روند تحقیقات خود گفته است:
“تصمیم گرفتم علاوه بر اطلاعات قابلاعتنایی که آقای سرمدی داشت، خودم درباره شهید ستاری مطالعه کنم و ایشان را خوب بشناسم.”
این جستوجو، او را به خانه پدری شهید ستاری و دیدار با افرادی رساند که از نزدیک او را میشناختند:
“به خانه پدری شهید رفتم و تلاش کردم کسانی را که با شهید ستاری آشنا و نزدیک بودند، همینطور بستگان ایشان را بیابم و با آنها صحبت کنم. درباره مجموعه اوج و پروژههایی مانند ساخت بال هواپیما و کل مراحل ساخت اف ۵ که بعداً به نام آذرخش شناخته شد، تحقیق کردم.”
سه ماه فیلمبرداری با حساسیت و دقت
فرآیند فیلمبرداری “منصور” حدود سه ماه طول کشید. به گفته قصابیان، بسیاری از سکانسها در سولههایی فیلمبرداری میشد که هواپیماها در آنها در حال اورهال بودند و حساسیت کارگردان نسبت به جزئیات نیز بر زمان تولید میافزود.
گریم شخصیت شهید ستاری را شهرام خلج برعهده داشت. قصابیان که پیشتر در مجموعه “تفنگ سرپر” با او همکاری کرده بود، درباره نخستین مواجهه خود با گریم این نقش گفته است:
“وقتی گریم اولیه انجام شد، برایم بسیار جذاب بود و بعد از روتوشهای نهایی، پوشیدن لباس و حرکت و بازی احساس کردم واقعاً به شهید ستاری نزدیک شدهام.”
“بعضی آدمها بیدلیل بزرگ نشدهاند“
شناخت ابعاد مختلف شخصیت منصور ستاری، بخش دیگری از تلاش قصابیان برای رسیدن به نقش بود. او معتقد بود برای بازی کردن چنین شخصیتی، شباهت ظاهری بهتنهایی کافی نیست و باید نگاه او به زندگی و پیرامونش نیز شناخته شود.
قصابیان درباره شهید ستاری میگوید:
“از دانشکده هوایی تا ساخت همین آذرخش، هر چه هست اوج است و بزرگی. شهید ستاری اتومبیل طراحی کرده بودند؛ با یک آدم معمولی طرف نیستیم.”
او فعالیتهای ستاری را خاص میدانست و معتقد بود برای نزدیک شدن به شخصیت چنین فردی، باید وجوه مختلف زندگی او را شناخت:
“مهم بود که بدانم نگاه شهید ستاری به زندگی، به ثروت، به فرزندان، به دوستان، به جامعه چه بوده است. اگر اینها را نمیدانستم چگونه میتوانستم به نقش نزدیک شوم. من هر چه توانستم تلاش کردهام و امیدوارم این تلاش کافی بوده باشد.”
فیلم “منصور” از خلال همین روایت، بخشی از زندگی فرماندهای را به تصویر کشید که فعالیتهای او در حوزه نیروی هوایی، نوآوری و ساخت تجهیزات داخلی، محور اصلی داستان این اثر سینمایی قرار گرفت.
شهید سرلشکر منصور ستاری، فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در ۱۵ دیماه ۱۳۷۳ همراه با جمعی از فرماندهان نیروی هوایی، در سانحه هوایی نزدیک فرودگاه اصفهان به شهادت رسید.
