تلاشهای دیروز شهید ستاری؛ الگویی برای جوانان امروز
شهید منصور ستاری در روایت همرزمان و فرماندهانی که سالهای دفاع مقدس را از نزدیک تجربه کردهاند، تنها بهعنوان فرماندهای موفق در نیروی هوایی شناخته نمیشود. دانش تخصصی، سختکوشی، روحیه نوآوری، اعتماد به نیروهای جوان و تلاش برای تبدیل محدودیتها به فرصت، از ویژگیهایی است که نام او را با تحول و خوداتکایی در نیروی هوایی پیوند زده است.
امیر دریادار حبیبالله سیاری، معاون هماهنگکننده ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی درباره شهید ستاری، از همین ویژگیها سخن گفته و تجربه او را الگویی برای نسل امروز میداند؛ الگویی که اهمیت آن بیش از هر چیز در تبدیل دانش و اراده به عمل دیده میشود.
از دانشگاه تا خط مقدم جنگ
دریادار سیاری یکی از مهمترین عوامل ماندگاری شهید ستاری را ایثار، سختکوشی و پشتکار او میداند.
ستاری پس از گذراندن دوره عملی کنترل رادار در آمریکا، به ایران بازگشت و در کنکور سراسری شرکت کرد. او در رشته برق و الکترونیک دانشگاه تهران پذیرفته شد و تحصیلات دانشگاهی خود را ادامه داد.
با آغاز جنگ تحمیلی، در حالی که تنها چند واحد تا پایان تحصیلاتش باقی مانده بود، دانشگاه را رها کرد و به نیروی هوایی بازگشت تا در دفاع از کشور حضور داشته باشد.
در روایت دریادار سیاری، همین انتخاب بخشی از شخصیت ستاری را نشان میدهد؛ فردی که دانش، تخصص و استعداد را با روحیه ایثار و احساس مسئولیت همراه کرده بود.
نوآوری بدون توقف در برابر محدودیتها
یکی از محورهای اصلی گفتوگوی دریادار سیاری، خلاقیت و نوآوری شهید ستاری است.
او به طرحها و ابتکارات ستاری در سامانههای راداری و پدافندی اشاره میکند؛ اقداماتی که در سالهای جنگ به ارتقای توان دفاع هوایی ایران کمک کرد.
از نگاه سیاری، ویژگی مهم ستاری این بود که محدودیت امکانات را به دلیلی برای متوقف شدن تبدیل نمیکرد. بازسازی ظرفیتهای موجود، یافتن راههای تازه و حرکت جهادی برای حل مسائل، بخشی از شیوه کاری او بود.
همین تجربه است که به باور دریادار سیاری میتواند برای نسل امروز معنا داشته باشد: اینکه چگونه میتوان در شرایط دشوار، با امکانات محدود، تغییر ایجاد کرد و یک مجموعه منسجم و توانمند ساخت.
نبوغی که در والفجر ۸ به میدان آمد
یکی از مهمترین نمونههای عملی توانایی شهید ستاری در دوران دفاع مقدس، نقش او در طراحی و هدایت شبکه دفاع هوایی عملیات والفجر ۸ بود.
دریادار سیاری این عملیات را از نمونههای برجسته نبوغ ستاری میداند و به نقش طراحی پدافندی او در مقابله با جنگندههای عراقی اشاره میکند.
فعالیت ستاری در طرحهای رزمی و عملیاتی و توان تخصصی او در حوزه پدافند به اندازهای مورد توجه قرار گرفت که در دوران جنگ، با درجه سرهنگی به فرماندهی نیروی هوایی ارتش منصوب شد.
اما رسیدن به فرماندهی، مسیر او را تغییر نداد. توجه به خودکفایی، توسعه توان داخلی و ایجاد زیرساختهایی که نیروی هوایی را از وابستگی بیشتر دور کند، در دوران فرماندهی او با جدیت بیشتری ادامه یافت.
خودکفایی؛ ساختن یک باور
در روایت دریادار سیاری، یکی از مهمترین آثار فعالیت شهید ستاری، ایجاد باور به امکان ساختن در داخل کشور بود.
راهاندازی نهضت قطعهسازی، تلاش برای توسعه ظرفیت ساخت هواپیما و ایجاد زیرساختهای آموزشی، تنها مجموعهای از پروژههای فنی نبودند؛ این اقدامات به کارکنان نیروی هوایی نشان میداد که میتوان از مرحله تعمیر و نگهداری تجهیزات عبور کرد و به سمت ایجاد توان داخلی حرکت کرد.
تأسیس دانشگاه هوایی نیز در همین چارچوب اهمیت پیدا میکند.
نیروی هوایی برای دستیابی به خوداتکایی تنها به قطعه و تجهیزات نیاز نداشت؛ باید نیروی انسانی متخصصی تربیت میشد که بتواند این مسیر را ادامه دهد. از این منظر، سرمایهگذاری بر آموزش و توسعه فناوری، دو بخش از یک راهبرد مشترک بودند.
مدیریت بر پایه شناخت استعدادها
دریادار سیاری در بخش دیگری از این گفتوگو، به شیوه مدیریت شهید ستاری اشاره میکند.
یکی از ویژگیهای او، شناخت استعداد کارکنان و سپردن مسئولیت متناسب با توان علمی و عملی آنان بود. ستاری نیروهای خود را در اجرای مأموریتها حمایت میکرد و زمان زیادی را در کنار کارکنان میگذراند؛ رفتاری که به گفته سیاری، موجب تقویت روحیه آنان میشد.
این بخش از شیوه فرماندهی او با نگاهش به خودکفایی نیز ارتباط داشت.
برای ساختن یک سازمان توانمند، تنها داشتن تجهیزات کافی نبود. افراد مستعد باید شناسایی میشدند، فرصت مسئولیت پیدا میکردند و امکان تبدیل تواناییهایشان به نتیجه عملی برای آنان فراهم میشد.
از دشمن نهراسیم و ساختن را آغاز کنیم
یکی از مضامین اصلی گفتوگوی دریادار سیاری، اندیشهای است که در زندگی حرفهای شهید ستاری بارها دیده میشود: منتظر فراهم شدن شرایط ایدهآل نماندن.
در دوران جنگ، کشور همزمان با فشار اقتصادی، محدودیت منابع و دشواری دسترسی به تجهیزات و قطعات روبهرو بود. با این حال، بخشی از زیرساختهایی که بعدها در توسعه توان هوایی کشور اهمیت پیدا کردند، در همین شرایط شکل گرفتند.
سیاری معتقد است تجربه ستاری نشان داد میتوان از نقطهای که امکانات محدود است، ساختن را آغاز کرد.
ارزش این تجربه در آن نیست که محدودیتها نادیده گرفته شوند؛ بلکه در این است که نبود امکانات کامل، به توجیهی برای متوقف شدن تبدیل نشود.
فرصتی برای تبدیل ایده جوانان به عمل
دریادار سیاری در بخش پایانی گفتوگو، میان تجربه شهید ستاری و مسئله جوانان امروز ارتباط برقرار میکند.
او معتقد است باید زمینهای فراهم شود که استعدادهای جوان بتوانند ایدههای خود را به عمل تبدیل کنند؛ همان کاری که شهید ستاری در ارتباط با نیروهای مستعد انجام میداد.
در این نگاه، توصیه به جوانان برای نوآوری و تلاش کافی نیست. سازمانها نیز باید امکان تجربه کردن، مسئولیت پذیرفتن و عملی کردن ایدهها را برای آنان فراهم کنند.
الگویی که باید با زبان امروز روایت شود
دریادار سیاری بر نکته دیگری نیز تأکید میکند: معرفی شهید ستاری به نسل امروز به روشها و ابزارهای متناسب با زمان نیاز دارد.
دانشگاهها، مدارس، سازمانها، همایشها و تولید محتوای مستند در قالبهای مختلف، از ظرفیتهایی هستند که او برای معرفی ابعاد شخصیتی، علمی و فنی شهید ستاری مطرح میکند.
این نکته از آن جهت اهمیت دارد که الگو بودن یک شخصیت تاریخی تنها با تکرار نام و خاطرات او محقق نمیشود. باید تجربههایش به مسئلههای امروز پیوند بخورد و روشن شود که چه بخشی از شیوه فکر کردن، تصمیم گرفتن و عمل کردن او همچنان قابلیت استفاده دارد.
از این منظر، تلاشهای دیروز شهید منصور ستاری زمانی میتواند برای جوانان امروز الگو باشد که پیام اصلی آن بهدرستی دیده شود: دانش را به عمل تبدیل کردن، از محدودیت نترسیدن، به استعدادهای جوان میدان دادن و ساختن را با همان امکاناتی که در اختیار داریم آغاز کردن.
