دو راداری که با ابتکار منصور ستاری به چشم پدافند در جنوب تبدیل شدند
در سال‌های دفاع مقدس، یکی از چالش‌های جدی پدافند هوایی، نبود دید مناسب و شفاف از بخش‌هایی از آسمان کشور بود؛ مشکلی که می‌توانست فاصله میان ورود هواپیماهای دشمن، شناسایی آنها و اقدام پدافندی را به دقایقی سرنوشت‌ساز تبدیل کند. در شرایطی که تحریم‌ها و کمبود تجهیزات راداری نیز بر دشواری کار افزوده بود، ابتکار سرهنگ منصور ستاری در احیای رادارهای بندر امام و بهبهان، زمان اطلاع از تحرکات هوایی دشمن را از دقیقه‌ها به ثانیه‌ها کاهش داد.
وقتی ثانیه‌ها سرنوشت نبرد را تعیین می‌کردند
در دفاع هوایی، زمان نقشی تعیین‌کننده داشت. گاه شناسایی هواپیمای دشمن روی صفحه رادار، انتقال اطلاعات و انجام اقدام متقابل آن‌قدر طول می‌کشید که فرصت مناسب برای واکنش از دست می‌رفت.
محدودیت تجهیزات، تحریم‌ها و کارآمدی پایین برخی سامانه‌های راداری، این وضعیت را دشوارتر کرده بود. برای مقابله با این مشکل، باید دید پدافندی منطقه گسترش می‌یافت و اطلاعات حاصل از رادارها نیز با سرعت و انسجام بیشتری در اختیار مجموعه پدافند قرار می‌گرفت.
در چنین شرایطی، سرهنگ منصور ستاری رادارهای بندر امام و بهبهان را احیا کرد و این دو رادار را در محور اقدامات پدافندی منطقه قرار داد.
با استقرار و فعال شدن این دو رادار، سرعت آگاهی از تحرکات هوایی در مناطق مرتبط افزایش یافت و امکان اطلاع‌رسانی منسجم‌تر و یکپارچه‌تر فراهم شد. دقایقی که پیش از آن برای دریافت اطلاعات از هواپیماهای متجاوز سپری می‌شد، به ثانیه‌ها کاهش یافت.
این تجربه از سال ۱۳۶۲ تا پایان جنگ، به الگویی برای گسترش دید پدافندی و حفاظت از آسمان کشور تبدیل شد.
از احیای رادارها تا سبک‌سازی و چابک‌سازی
پس از سامان یافتن این بخش، ستاری طرح‌های دیگری را نیز دنبال کرد. یکی از مهم‌ترین آنها، طرح “سبک‌سازی و چابک‌سازی” تجهیزات بود که در آستانه عملیات خیبر در جزایر مجنون عراق، هم‌مرز با خوزستان و در منطقه هورالهویزه، مورد استفاده قرار گرفت.
این طرح با هدف افزایش قابلیت تحرک و کارآمدی مجموعه پدافندی دنبال شد و از سال ۱۳۶۲ تا پایان جنگ، رادارها در محور عملیات مناطق مختلف نقشی اساسی داشتند.
در کنار آن، تمرکز مستقیم نیروهای فنی و امکان رفع اشکالات تجهیزات در حین مأموریت نیز مورد توجه قرار گرفت. هدف این بود که مشکلات فنی تا حد امکان در همان محل استقرار تجهیزات برطرف شود و برای ادامه عملیات، وابستگی به انتقال تجهیزات به مراکز دیگر کاهش یابد.
فریب دشمن؛ مرحله دیگری از ابتکارهای پدافندی
پس از تمرکز بخش فنی و پشتیبانی، ستاری طرح‌های دیگری را برای فریب دشمن و ایجاد انحراف در عملیات هواپیماهای عراقی دنبال کرد.
در همین چارچوب، مهندسی رزمی پدافند هوایی مأمور شد نمونه‌های دامی و انحرافی از تجهیزات پدافند زمین به هوا ایجاد کند. این تجهیزات برای عملیات خیبر آماده شدند تا بخشی از توان هوایی دشمن را به سوی اهداف غیرواقعی منحرف کنند.
همزمان، پشتیبانی و تعمیر تجهیزات در محل استقرار نیز با محوریت رادار منطقه دنبال می‌شد؛ اقدامی که در شرایط تحریم و محدودیت منابع اهمیت بیشتری پیدا می‌کرد.
جایگزینی امکانات داخلی به جای تجهیزات خارجی
یکی دیگر از اقداماتی که در این دوره دنبال شد، بررسی ظرفیت‌های موجود در داخل کشور برای جایگزینی تجهیزات پشتیبانی خارجی بود.
در شرایطی که امکان خرید تجهیزات جدید محدود شده بود، ستاری به دنبال استفاده از امکانات موجود برای تأمین نیازهای عملیاتی رفت. یکی از نمونه‌های این رویکرد، طرح استفاده از خودروی بنز ۹۱۱ ساخت داخل به جای خودروی آمریکایی “ریو” برای جابه‌جایی و حرکت لانچرهای موشکی بود.
مجموعه این اقدامات، از احیای رادارهای بندر امام و بهبهان و افزایش سرعت اطلاع‌رسانی گرفته تا سبک‌سازی تجهیزات، تمرکز پشتیبانی فنی، ایجاد تجهیزات فریب و استفاده از امکانات داخلی، بخشی از ابتکارهایی بود که برای حفظ کارآمدی پدافند هوایی در شرایط محدودیت و جنگ به کار گرفته شد.
شهید سرلشکر منصور ستاری در ۱۵ دی‌ماه ۱۳۷۳، در سانحه هوایی نزدیک فرودگاه اصفهان به شهادت رسید.
