ماتمکده عشاق؛ دیوان اشعار حاج حسن ستاری، پدر شهید منصور ستاری
ماتمکده عشاق عنوان دیوان شعری از حاج حسن ستاری، متخلص به «شهباز» و پدر شهید سرلشکر منصور ستاری است؛ مجموعهای از اشعار مذهبی که در مدح و مرثیه پیامبر اعظم(ص)، ائمه اطهار(ع) و وقایع تاریخی، از جمله حماسه عاشورا، سروده شده است.
این مجموعه با مقدمه امیراسماعیل آذر، شاعر و استاد دانشگاه، در ۴۲۶ صفحه از سوی انتشارات سخن منتشر شده است. انتشار کتاب در زمان خود همزمان با ایام اربعین حسینی انجام گرفت.
حاج حسن ستاری؛ شهباز
حاج حسن ستاری، پدر شهید منصور ستاری، در سرودههای خود از تخلص شهباز hستفاده میکرد.
براساس اطلاعات ثبتشده در آرشیو پایگاه اطلاعرسانی شهید ستاری، اشعار «ماتمکده عشاق» در جریان سفرهای او به عراق، شامات، مکه و مدینه سروده شده و تدوین این مجموعه در سال ۱۳۳۰ به فرجام رسیده است.
بخش قابل توجهی از اشعار این دیوان به مدح و مرثیه پیامبر اعظم(ص) و ائمه اطهار(ع) اختصاص دارد و واقعه عاشورا و مصائب کربلا نیز از موضوعات محوری آن است.
روایت امیراسماعیل آذر از شعر شهباز
امیراسماعیل آذر در مقدمهای که بر «ماتمکده عشاق» نوشته، شعر حاج حسن ستاری را در زمره آثاری قرار میدهد که از باورها و عواطف دینی شاعر سرچشمه گرفتهاند.
او در بخشی از مقدمه خود مینویسد:
گروهی از شاعران، شعرشان را از کوچهباغهای باصفا، پاک و بیآلایش عبور میدهند. به قدسیان عالم پاک میاندیشند و میخواهند در پناه آنها به خدای عالمیان تقرب پیدا کنند.
آذر در ادامه، شعر حاج ستاری را از همین جنس توصیف میکند و مینویسد:
«شاعرانی که در این ساحت شعر سرودهاند و سر بر همین آستانه سودهاند، شعرشان مهربان، ساده، صادق و دلنشین است. شعر حاج ستاری متخلص به شهباز از این دست است.»
ابیاتی در روایت عاشورا
در «ماتمکده عشاق» اشعاری درباره واقعه عاشورا نیز آمده است. در متن آرشیوی سایت قدیمی، ابیاتی از یکی از اشعار این مجموعه نقل شده است:
شاهنشه ملک دین، کامل شد از او آیین
هم بتشکن مشرک، هم صفشکن عدوان
لیلا به غم و زاری، اشکش ز بصر جاری
مشغول عزاداری، چون بید تنش لرزان
این ابیات نمونهای از فضای مذهبی و مرثیهای است که بخشهایی از «ماتمکده عشاق» را شکل میدهد.
سه اثر دیگر از حاج حسن ستاری
یکی از بخشهای جالب سند، نوشتهای است که در پایان اشعار دیوان آمده و از آثار دیگری از حاج حسن ستاری خبر میدهد.
در پایان مجموعه چنین ثبت شده است:
«خاتمه یافت مصیبتنامه حاجی مرشد حسن ستاری شهبازالشعرا و سه جلد کتاب دیگر از اثر طبع مشارالیه باقی است…»
سپس سه اثر دیگر معرفی شدهاند:
«چهارفصل»
«خاطرات و مشاهدات»
«وصیتنامه به ابنای میهن نثراً و نظماً»
در انتهای همین نوشته نیز تاریخ شهریور ۱۳۳۶ درج شده است.
این بخش برای آرشیو جدید سایت اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا نشان میدهد «ماتمکده عشاق» تنها اثر مکتوب منتسب به حاج حسن ستاری نبوده و دستکم براساس توضیح مندرج در پایان دیوان، سه اثر دیگر نیز از او باقی مانده بوده است.
بخشی از میراث مکتوب خانواده ستاری
«ماتمکده عشاق» را میتوان در سایت شهید منصور ستاری نه صرفاً بهعنوان معرفی یک کتاب، بلکه بهعنوان بخشی از اسناد و میراث مکتوب خانواده ستاری بازخوانی کرد.
این کتاب امکان آشنایی با وجهی کمتر دیدهشده از زندگی و آثار پدر شهید منصور ستاری را فراهم میکند؛ شخصیتی که علاوه بر جایگاه خانوادگی خود، صاحب مجموعهای از اشعار و نوشتهها بوده است.
شهید سرلشکر منصور ستاری، فرزند حاج حسن ستاری، در ۱۵ دیماه ۱۳۷۳ همراه با تعدادی از فرماندهان، افسران نیروی هوایی و همرزمانش در سانحه سقوط هواپیما در نزدیکی فرودگاه اصفهان به شهادت رسید.
در صفحه اول فایل، تصویر جلد خود کتاب «ماتمکده عشاق» وجود دارد و برای سایت جدید حتماً باید حفظ شود؛ اینجا جلد کتاب یک تصویر تزئینی نیست، بلکه بخشی از شناسنامه اثر است.
