عملیات رمضان یکی از عرصههایی بود که تجربههای مهمی برای پدافند هوایی کشور به همراه داشت؛ تجربههایی که بعدها در عملیاتهایی همچون خیبر و والفجر ۸ مورد استفاده قرار گرفت. نقش نیروی هوایی ارتش و تلاشهای شهید منصور ستاری برای ایجاد و تقویت پوشش راداری منطقه، از بخشهای قابل توجه این عملیات است.
در واپسین ساعتهای ۲۳ تیر ۱۳۶۱، با قرائت رمز «یا صاحبالزمان ادرکنی»، عملیات رمضان آغاز شد. در این مقطع، عراق استفاده از تجهیزات شیمیایی را گسترش داده و از تجهیزات زرهی جدیدتری همچون تانکهای تی۷۲ برخوردار شده بود.
ضرورت ایجاد پوشش راداری منطقه
یکی از مشکلات پدافند هوایی در منطقه، از دست رفتن رادار دهلران بود که در اوایل جنگ مورد اصابت دشمن قرار گرفته بود. برای جبران بخشی از این خلأ، یک رادار موبایل در ارتفاعات مشرعات نصب شد تا بخشی از نیازهای نیروی هوایی برای اشراف بر منطقه و پوشش راداری پدافند هوایی و جنگندههای شکاری تأمین شود.
در این مقطع، مأموریت نیروی هوایی تنها به دفاع از آسمان منطقه محدود نبود. انتقال مجروحان از فرودگاهها، جابهجایی نیرو و مهمات و انجام پشتیبانیهای مورد نیاز نیز بخشی از مسئولیتهایی بود که بر عهده نیروی هوایی قرار داشت.
بهویژه در عملیاتهای رمضان و فتحالمبین، حجم بالای مجروحان و نیاز به انتقال نیرو و تجهیزات موجب شده بود فعالیت نیروی هوایی شدت بیشتری پیدا کند و نیروهای آن بهصورت شبانهروزی در کنار سایر نیروهای مسلح فعالیت کنند.
رادار سد دز و پیگیری شهید ستاری
راهاندازی رادار بر فراز سد دز یکی از اقدامات اثرگذار نیروی هوایی برای افزایش توان شناسایی و پوشش آسمان منطقه بود.
شهید منصور ستاری از آغاز تا راهاندازی و عملیاتیشدن این رادار، حضور و نقشی اثرگذار داشت و با تأکید فراوان موضوع را پیگیری میکرد. مهمترین ضرورت استقرار این رادار از نگاه او، ایجاد پوشش مناسب برای جنگندههایی بود که از پایگاه هوایی دزفول به پرواز درمیآمدند و مأموریت دفاع از آسمان کشور را بر عهده داشتند.
مجاورت منطقه با خاک عراق و حساسیت بالای آن، احتمال حملات هوایی دشمن را افزایش میداد و همین مسئله اهمیت ایجاد پوشش راداری مناسب را دوچندان میکرد.
در جریان عملیات رمضان، رادار مشرعات و رادار دزفول توانستند اشراف مناسبی بر آسمان منطقه ایجاد کنند و با وجود مشکلات موجود، به تقویت دفاع هوایی منطقه کمک کنند.
راهاندازی و عملیاتیشدن این ظرفیت راداری نیز از جمله اقداماتی بود که با تأکید و پیگیری افرادی چون شهید منصور ستاری به سرانجام رسید.
تجربههای بهدستآمده در عملیات رمضان بعدها به بخشی از اندوخته عملیاتی پدافند هوایی تبدیل شد و در عملیاتهای بعدی، از جمله خیبر و والفجر ۸، مورد استفاده قرار گرفت.
